Adagios from the Underground.

by Nikos Giousef, Irene Tiniakou, George Katsanos

/
  • Record/Vinyl + Digital Album

    "In the Understage area of the Alexandra Trianti Hall, the musical saw in the hands of Nikos Giousef, and accompanied by piano, samplers and analog synthesizers, is transformed into a voice. ‘An otherworldly child’s voice’, ‘a Siren’s voice’ or ‘a castrato voice’, as it has been described, it easily climbs to tonic heights that the human voice can only reach with great effort.»

    "Από τα υπόγεια της Τριάντη, το μουσικό πριόνι, συνοδευόμενο από πιάνο, samplers και αναλογικά synthesizers, στα χέρια του Νίκου Γιούσεφ μεταμορφώνεται από όργανο σε φωνή. «Απόκοσμη παιδική φωνή», «φωνή των Σειρήνων» ή «των castrati», όπως την έχουν κατά καιρούς χαρακτηρίσει, σκαρφαλώνει με άνεση στα τονικά ύψη, εκεί που η ανθρώπινη φωνή, για να φτάσει, πρέπει να καταβάλει μεγάλη δύναμη και προσπάθεια."



    DISC 1

    SIDE Α
    Fr. Schubert Ave Maria (from “Ellens Gesang III”, op.52) * 3.28
    H. Purcell Music for a while (from “Oedipus”) 4.42
    T. Albinoni / R. Giazotto Adagio in G minor 7.33
    J. S. Bach Aria “Erbarme dich, mein Gott” (“Matthäus Passion”, BWV 244) 6.09

    SIDE Β
    S. Barber Adagio for Strings, op.11 6.08
    G. Faure Elegie op.24 6.12
    G. Katsanos Underground World 8.32


    DISC 2

    SIDE A
    S. Rachmaninoff Vocalise, op.34, n.14 5.41
    G. B. Pergolesi Stabat Mater Dolorosa 4.05
    L. v. Beethoven Sonate op.27 n.2 (Sonata quasi una fantasia) - Adagio 6.25
    W. A. Mozart Lacrimosa (from “Requiem Mass in D minor”) 2.50
    G. Katsanos Wolfgang’s Dream 2.24

    SIDE Β
    N. Skalkottas The trawler (part of the folk ballet “The Sea”) 4.37
    Ι. Planiteros Inati (Ίνα τι εφρύαξαν Έθνη) 6.44
    G. Katsanos In the Deep 11.05

    * Dedicated to my teacher Elly Deliou



    ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ / RATES

    Nikos Giousef Soprano and baritone musical saw
    Irene Tiniakou Piano
    George Katsanos Mini Moog synthesizer, music boxes, kalimba, live sampling

    Νίκος Γιούσεφ Σοπράνο και βαρύτονο μουσικό πριόνι
    Ειρήνη Τηνιακού Πιάνο
    Γιώργος Κατσάνος Mini Moog συνθεσάιζερ, μουσικά κουτιά, καλίμπα, live sampling


    WEBSITE
    www.nikosgiousef.gr


    The recording was made on January 2020 at Praxis Studio by Chrysostomos Karantoniou and Costas Parisis. The mixing by Nikos Giousef and mastering by Yiannis Christodoulatos.
    “Underground World” and “In the Deep” as well as “Wolfgang’s Dream” were recorded live by Petros Petropoulos on April 19, 2019 in the understage area of Alexandra Trianti Hall.
    The artwork and the photo of the cover is by Vasilis Papadatos.
    Inside photos by Haris Akriviadis.

    Η ηχογράφηση έγινε τον Ιανουαρίο 2020 στο Praxis Studio από τον Χρυσόστομο Καραντωνίου και τον Κώστα Παρίσση. Η μίξη από τον Νίκο Γιούσεφ και το μάστερινκ από τον Γιάννη Χριστοδουλάτο.
    Τα “Underground World” και “In the Deep” όπως και το “Wolfgang’s Dream” ηχογραφήθηκαν ζωντανά από τον Πέτρο Πετρόπουλο στις 19 Απριλίου 2019 στο υποσκήνιο της αίθουσας Αλεξάνδρα Τριάντη του Μεγάρου Αθηνών.
    Το artwork και η φωτογραφία του εξωφύλλου είναι του Βασίλη Παπαδάτου.
    Οι φωτογραφίες στο εσωτερικό είναι του Χάρη Ακριβιάδη.



    -------------------------------------------

    Ο όρος Adagio (στα ιταλικά σημαίνει «με άνεση» και υπαγορεύει ένα άνετο και σχετικά αργό tempo του μουσι-κού κομματιού) δίνει το στίγμα για τον χαρακτήρα των έργων που έχουν επιλεχθεί για αυτή τη συναυλία. Με διά-θεση τελετουργική και ατμόσφαιρα υποβλητική, το μουσι-κό πριόνι, ένα όργανο με πολύ ιδιαίτερο ήχο, συνοδευό-μενο από πιάνο, samplers και αναλογικά synthesizers, στα χέρια του Νίκου Γιούσεφ μεταμορφώνεται από όργανο σε φωνή και ερμηνεύει κομμάτια από τον Bach και τον Albinoni μέχρι τον Καρρέρ και τον Σκαλκώτα.

    Το μουσικό πριόνι ανήκει στην κατηγορία των ιδιόφωνων οργάνων. Η λάμα του είναι φτιαγμένη από ειδικούς κατα-σκευαστές που έχουν μελετήσει το κράμα και το σχήμα της για να πετύχουν όσο το δυνατόν περισσότερες και λα-μπρές νότες. Παίζεται με δοξάρι βιολιού που τρίβεται πάνω στην ιδιαίτερη αυτή λάμα. Είναι ένα όργανο πολύ δύσκολο στην εκτέλεση καθώς απαιτείται τέλειος συγχρο-νισμός ανάμεσα στο πόδι, το χέρι, το αυτί και την κλίση της λάμας για να μπορέσει να παραχθεί ο επιθυμητός ήχος.

    Ο ήχος του μοιάζει με γυναικεία φωνή, με έκταση όμοια τόσο με των contralto όσο και των soprano. Ωστόσο, ενώ η ανθρώπινη φωνή πρέπει να καταβάλει μεγάλη δύναμη και προσπάθεια για να επιτύχει τα υψηλά τονικά ύψη, στο πριόνι αυτά μπορούν να παραχθούν πολύ πιο άνετα και μαλακά, χωρίς εμφανή προσπάθεια. Ο ήχος του έχει χαρακτηρισθεί από πολλούς ως «η ονειρική φωνή» της όπερας, «η φωνή των Σειρήνων», ενώ κάποιοι τον έχουν παρομοιάσει με τον ήχο της φωνής των castrati ή τον έχουν χαρακτηρίσει ως «απόκοσμη παιδική φωνή».
    Η ιστορία του πριονιού ως εργαλείο ξεκινάει από την αρχαιότητα – στην ελληνική μυθολογία αναφέρεται ο ανιψιός του Δαιδάλου Πέρδιξ ως επινοητής του, επίσης υπάρχουν τοιχογραφίες που επιβεβαιώνουν την ύπαρξη και χρήση του στην αρχαία Αίγυπτο, καθώς και μια Βιβλική αναφορά (στο Βιβλίο του Ησαΐα).

    Δεν είναι γνωστό πότε ακριβώς το πριόνι ξεκίνησε να χρησιμοποιείται σαν μουσικό όργανο, ωστόσο είναι σίγουρο ότι ήταν πολύ δημοφιλές στις αρχές του 20ου αιώνα καθώς το χρησιμοποιούσαν συχνά σε θεατρικά βαριετέ. Στον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο η ηθοποιός Marlene Dietrich έπαιζε μουσικό πριόνι σε παραστάσεις που έδινε για τους στρατιώτες. To 1936 ο συνθέτης Aram Khachaturian στο «Κονσέρτο για πιάνο και Ορχήστρα» συνέθεσε ένα μέρος σόλο για μουσικό πριόνι. Μεταγενέ-στερα ο Αμερικάνος συνθέτης George Crumb το χρησι-μοποίησε στο έργο του «Ancient Voices of Children» (1970). Έχει επίσης χρησιμοποιηθεί σε soundtracks στον κινηματογράφο σε αρκετές ταινίες, με πιο γνωστές την αμερικανική «Swing Your Lady» (1938) και την γαλλική «Delicatessen» (1992).

    Μία από τις ελάχιστες σολίστ πριονιού υπήρξε η Έλλη Δέλιου, η μοναδική στην Ελλάδα και ίσως στον κόσμο, που παρακολούθησε συστηματικά μαθήματα και διδά-χθηκε το μουσικό πριόνι, από τον δάσκαλο της Anton Stain στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου όπου γεννήθηκε. O Stain είχε επίσης μαθητεύσει κοντά στον Nagar και η Έλλη Δέλιου με την σειρά της δίδαξε την τεχνική του οργάνου στον Νίκο Γιούσεφ, ο οποίος, θέλοντας να ερμηνεύσει κομμάτια που είχαν μεγαλύτερες τεχνικές απαιτήσεις και να διευρύνει τις δυνατότητες του οργάνου, κατασκεύασε με την βοήθεια του Κώστα Βαλατσού μια σειρά πριόνια δικής του επινόησης.

    Λόγω της εγγύτητάς του ήχου του μουσικού πριονιού με την ανθρώπινη φωνή, έργα γραμμένα για φωνή – αλλά και για τοξωτά έγχορδα όργανα όπως το βιολί και το βιολον-τσέλο– αποτελούν ιδανική επιλογή για εκτέλεση από το πριόνι. Με βάση αυτό το κριτήριο επιλέχθηκαν για αυτή την συναυλία, αυτόν τον δίσκο, κομμάτια όπως η άρια «Erbarme Dich, Mein Gott» από το ορατόριο «Τα κατά Ματθαίον Πάθη» του J. S. Bach, το «Ave Maria» από το «Ellens Gesang III» του Franz Schubert, το «Music for a while» του H. Purcell, καθώς επίσης και χορωδιακά έργα όπως το «Lacrimosa» από το Ρέκβιεμ του W. A. Mozart και το 1o μέρος (Grave) από το «Stabat Mater» του G. B. Pergolesi. Επιλέχθηκαν επίσης δύο ελληνικά έργα, το «Ίνα τι» του Ιωάννη Πλανήτερου – γράφτηκε τον 17ο αιώνα και στις μέρες μας εξακολουθούν να το τραγουδούν χορω-δίες στην Ζάκυνθο –καθώς και το ορχηστρικό «Η Τράτα» από το λαϊκό μπαλέτο «Η Θάλασσα» του Νίκου Σκαλκώτα, φόρος τιμής στον σπουδαίο συνθέτη, με αφορμή την συμπλήρωση 70 ετών από τον θάνατό του. Το «Vocalise» του S. Rachmaninov επίσης εκτελείται με πολύ ενδιαφέροντα τρόπο από το μουσικό πριόνι, εφόσον μάλιστα είναι τραγούδι χωρίς λόγια– στις φωνη-τικές εκτελέσεις του τραγουδιέται με ένα μόνο φωνήεν, ενώ επίσης έχει εκτελεστεί και από πληθώρα άλλων οργάνων από όλες τις οικογένειες των πνευστών και των εγχόρδων, καθώς και από ηλεκτρονικά όργανα όπως το theremin.

    Η χρήση του ηλεκτρισμού για την παραγωγή ήχου και την κατασκευή μουσικών οργάνων ανάγεται στις αρχές του 20ου αιώνα. Πρωτοπόροι στην κατασκευή τους υπήρξαν οι T. Cahill με το Telharmonium (1897), ο Leon Theremin με το Aetherophone (1928) που μετέπειτα έγινε γνωστό ως Thereminvox και κατόπιν Theremin, ο M. Martenot με το Ondes Martenot (επίσης το 1928), το οποίο χρησιμο-ποίησε και ο Olivier Messiaen στο έργο του «Oraison» (1937), ο F. Trautwein με το Trautonium (1929). Η τελειο-ποίηση των transistor (ηλεκτρονικών διόδων) στα μέσα του 20ου αιώνα άνοιξε των δρόμο για την επινόηση και κατασκευή καινούριων ηλεκτρονικών συσκευών και μου-σικών οργάνων. Πριν από τα μέσα της δεκαετίας του 1960 που ο Robert Moog κατασκεύασε μια σειρά από αναλογικά synthesizers και έβγαλε σε πιο μαζική παραγωγή το theremin, τα synthesizers ήταν πολύ μεγάλα σε μέγεθος και δύσκολα στην χρήση τους και χρησιμο-ποιούνταν κυρίως για ερευνητικούς σκοπούς. Αν και ο Moog δεν ήταν ο ίδιος μουσικός, τα όργανα που κατα-σκεύασε είχαν τεράστιες εκφραστικές δυνατότητες και έδιναν στον μουσικό μεγάλη ελευθερία στον σχεδιασμό του ήχου, για αυτό και ήταν –και εξακολουθούν να είναι– ιδιαίτερα αγαπητά σε όλους τους μουσικούς που ασχο-λούνται με τα πληκτροφόρα ηλεκτρονικά όργανα. Η αλματώδης πρόοδος της τεχνολογίας συνέβαλε στην κατασκευή εύχρηστων και πολυποίκιλων ηλεκτρονικών οργάνων, καθώς επίσης και στην εξέλιξη της τεχνικής του sampling (δειγματοληψία ήχων), το οποίο έχει τις ρίζες του στην τεχνική του tape recording (σύνθεση μουσικής με την χρήση μαγνητοταινίας και ηχογραφημένου μουσι-κού υλικού), πρωτοπόροι της οποίας υπήρξαν συνθέτες όπως οι E. Varèse, P. Schaeffer, J. Cage και H. Eimert. Όργανα όπως το Chamberlin και το Mellotron (1963) αποτέλεσαν τους προδρόμους των σύγχρονων samplers, ενώ το πρώτο ψηφιακό sampler Fairlight CMI κατασκευάστηκε το 1979.

    Ο συνδυασμός ακουστικών οργάνων με ηλεκτρονικά όργανα αποτελεί ήδη από τον περασμένο αιώνα συνηθι-σμένη πρακτική, και από την δεκαετία του 1960 και μετά η συμβολή συνθετών όπως ο K. Stockhausen, Ι. Ξενάκης, S. Reich στον τομέα της ηλεκτροακουστικής μουσικής υπήρξε πολύ σημαντική. Στις μέρες μας, η εξέλιξη των ηλεκτρονικών υπολογιστών έχει οδηγήσει την μουσική σε νέους δρόμους, ωστόσο δεν είναι λίγοι οι μουσικοί που εξακολουθούν να χρησιμοποιούν αναλογικά ηλεκτρονικά όργανα και τεχνικές παρακάμπτοντας την χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών. Ένα τέτοιο όργανο, το Moog-D, χρησιμοποιείται σε αυτή τη συναυλία. Το μονοφωνικό αυτό αναλογικό synthesizer με 3 γεννήτριες, παρά το γεγονός ότι δεν αποθηκεύει ήχους και ρυθμίσεις όπως τα ψηφιακά όργανα, δίνει στον εκτελεστή μια σειρά από δυνατότητες διάπλασης του ήχου που συνδυαζό-μενες μεταξύ τους έχουν σαν αποτέλεσμα έναν πολύ χαρακτηριστικό και ιδιαίτερο ήχο. Χρησιμοποιώντας το Moog σε συνδυασμό με samplers τα οποία, πέραν του προ-ηχογραφημένου υλικού, ομοίως παρέχουν την δυνατότητα επέμβασης και μετατροπής παραμέτρων του ήχου σε πραγματικό χρόνο, ο Γιώργος Κατσάνος δη-μιουργεί ανάγλυφα ηχητικά τοπία μέσα από τα οποία αναδύονται τα μουσικά κομμάτια συνθετών από άλλες εποχές μεν, πάντα όμως αγαπητά και διαχρονικά. Το Moog επίσης χρησιμοποιείται σε κάποια κομμάτια όπως και το πριόνι, εκτελώντας μελωδικές μονοφωνικές γραμ-μές. Ο ηχητικός συνδυασμός του πιάνου με αυτά τα δύο τόσο ιδιαίτερα όργανα αποτελεί μία πρόκληση και ένα πείραμα που θα είχε χαροποιήσει τον Monteverdi ο οποίος, στην παρτιτούρα του έργου του «Ορφέας», σύμ-φωνα και με την πρακτική της εποχής του, έδινε την ελευ-θερία στους μουσικούς να αυτοσχεδιάζουν, ακόμα και ως προς την ίδια την επιλογή των οργάνων που θα χρησιμο-ποιούσαν.

    Ειρήνη Τηνιακού


    ----------------------------------

    The term “adagio” (which in Italian means “at ease” and designates a relaxed and relatively slow piece of music) gives the tone of the program of this concert. The musi-cal saw, an instrument with a very distinctive sound, creates a ritual mood and a captivating atmosphere. In the hands of Nikos Giousef, and with the company of a piano, samplers and analog synthesizers, it turns into a human voice and interprets works from Bach and Albinoni to Karerr and Skalkotas.

    The musical saw belongs to the category of idiophones. It is played with a violin bow and its blade is made by expert craftsmen who optimised its material and shape in order to obtain as much as bright notes as possible. It is an instrument hard to master, as it requires a perfect synchronisation of the leg, the hand, the ear and the curve of the blade in order to obtain the desired sound.

    It sounds like a female voice, and its range is similar to the ones of the contraltos and the sopranos. Yet, the human voice has to struggle in order to access high pitches, whereas the musical saw can do so much more easily and softly, without manifest effort. Its sound has been called the “dream-voice” of the opera, “the voice of the Sirens”, or an “eerie child voice”, and compared with the singing voice of the castrati.

    The history of the saw as a tool goes back to antiquity – in the greek mythology Perdix, the son of Daedalus, is reported to be its inventor and one can find murals which confirm its existence and use in ancient Egypt, as well as a Biblical reference in the Book of Isaiah.

    We do not know exactly when the saw started to be used as a musical instrument, nevertheless it is certain that it has been very popular in the beginning of the 20th century in musical theatre. In World War II Marlene Dietrich played musical saw for the GI's. In 1936, in his Concerto for piano and orchestra, Aram Khachaturian devoted to it a solo part. Since, it has been used by composers such as George Crumb, in “Ancient Voices of Children” (1970), but also in movie soundtracks and films such as “Swing Your Lady” (1938) and “Delicatessen” (1992).

    One of the few real musical saw virtuosos was Elli Deliou, the only one in Greece, and maybe in the world, who has been systematically taught the instrument by Anton Stain in Alexandria (Egypt), where she was born. Stain himself has been the pupil of Nagar and Elli Deliou in her turn taught Nikos Giousef. Willing to confront works with higher technical demands and to expand the capacities of the instrument, Nikos Youssef, with the help of Kostas Valatsos, created a series of exclusive musical saws.

    The similarity of the instrument to human voice makes vocal repertoire, but also pieces written for violin orcello, ideal for musical saw. The pieces cho-sen for the album reflect this criterion, with works such as the aria “Erbarme Dich, Mein Gott” from the oratorio of J. S. Bach’s “St Matthew Passion”, “Ave Maria” from Franz Schubert’s “Ellens Gesang III”, H. Purcell’s “Music for a while” as well as choral works like “Lacrimosa” from W. A. Mozart’s Requiem and the First part (Grave) from G. B. Pergolesi’s “Stabat Mater”.

    The program also includes two works by greek composers, Ioannis Planiteros’s “Ina ti”, written in the 17th century and still performed nowadays by local choirs in Zakynthos, and “Trata” from Nikos Skalkotas’s popular ballet “The Sea”, as a tribute to the great compo-ser on the occasion of the 70th anniversary of his death. S. Rachmaninov’s “Vocalise” is also a very interesting choice for musical saw, a song without lyrics as it is. In its vocal version it is performed with only one vowel and it has been interpreted by many other wind and string instruments, as well as by electronic ones like the theremin.

    The use of electricity for making sound and musical instruments goes back to the beginning of the 20th century. The pioneers in this domain were T. Cahill with his Telharmonium (1897), Leon Theremin with his Aetherophone (1928), later known as Thereminvox or Theremin, F. Trautwein with his Trautonium (1929), and M. Martenot with his Ondes Martenot (also in 1928), used by Olivier Messiaen in “Oraison” (1937). The technological progress of transistors in the middle of the 20th century opened the road for the conception and fabrication of new electronic devices and musical instruments. Before the middle-1960s, when Robert Moog created several analog synthesizers and commercialised more broadly the theremin, synthesizers were voluminous and hard to manipulate, and they were used mostly for scientific purposes. Although Moog himself was not a musician, the instruments he created had an enormous expressive potential and gave the interpreter a great deal of freedom in the design of the sound, and this is why they are still very appreciated by musicians who deal with keyboard electronic instruments. The outstanding development of technology contributed to the creation of various user-friendly electronic instruments, as well as to the development of sampling, which has its roots in the tape recording technique (musical composition using magnetic tape and recorded musical material), the pioneers of which have been E. Varèse, P. Schaeffer, J. Cage and H. Eimert. Instruments like the Chamberlin and the Mellotron (1963) are the direct predecessors of contemporary samplers, which entered the digital era in 1979 with the Fairlight CMI.

    The combination of acoustic and electronic instruments is a common practice already in the last century, and since the 1960s the contribution of composers like K. Stockhausen, Ι. Xenakis, or S. Reich in the field of electroacoustic music has been mostly significant. Nowadays, digital technology has pushed music into new pathways, but many musicians still persist to use analog electronic instruments and techniques, bypassing computers. The Moog-D, used in this concert, is such an instrument. This monophonic triple oscillator analog synthesizer does not store sounds and preferences, like digital instruments do, but it provides the interpreter a range of possibilities that, once combined, result to a very singular sound. Moreover, combining the Moog with samplers which also enable to manipulate the sound parameters in real time, George Katsanos creates textu-red sound scapes through which emerge all-time classic musical pieces. The Moog is also used in some cases just like the musical saw, playing monophonic melodic lines. The matching up of these two so distinctive instruments with the piano constitutes a real challenge and an experi-ment which would have pleased Monteverdi, who, on the score of his “Orpheus”, and following the usage of his time, gives the musicians the liberty to improvise, even about which instrument they will use.

    Irene Tiniakou

    Translation in English: Vangelis Athanassopoulos

    Includes unlimited streaming of Adagios from the Underground. via the free Bandcamp app, plus high-quality download in MP3, FLAC and more.
    ... more
    ships out within 7 days

      €30 EUR or more 

     

  • Streaming + Download

    Includes unlimited streaming via the free Bandcamp app, plus high-quality download in MP3, FLAC and more.
    Purchasable with gift card

      €10 EUR  or more

     

1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.

about

"In the Understage area of the Alexandra Trianti Hall, the musical saw in the hands of Nikos Giousef, and accompanied by piano, samplers and analog synthesizers, is transformed into a voice. ‘An otherworldly child’s voice’, ‘a Siren’s voice’ or ‘a castrato voice’, as it has been described, it easily climbs to tonic heights that the human voice can only reach with great effort.»

"Από τα υπόγεια της Τριάντη, το μουσικό πριόνι, συνοδευόμενο από πιάνο, samplers και αναλογικά synthesizers, στα χέρια του Νίκου Γιούσεφ μεταμορφώνεται από όργανο σε φωνή. «Απόκοσμη παιδική φωνή», «φωνή των Σειρήνων» ή «των castrati», όπως την έχουν κατά καιρούς χαρακτηρίσει, σκαρφαλώνει με άνεση στα τονικά ύψη, εκεί που η ανθρώπινη φωνή, για να φτάσει, πρέπει να καταβάλει μεγάλη δύναμη και προσπάθεια."



DISC 1

SIDE Α
Fr. Schubert Ave Maria (from “Ellens Gesang III”, op.52) * 3.28
H. Purcell Music for a while (from “Oedipus”) 4.42
T. Albinoni / R. Giazotto Adagio in G minor 7.33
J. S. Bach Aria “Erbarme dich, mein Gott” (“Matthäus Passion”, BWV 244) 6.09

SIDE Β
S. Barber Adagio for Strings, op.11 6.08
G. Faure Elegie op.24 6.12
G. Katsanos Underground World 8.32


DISC 2

SIDE A
S. Rachmaninoff Vocalise, op.34, n.14 5.41
G. B. Pergolesi Stabat Mater Dolorosa 4.05
L. v. Beethoven Sonate op.27 n.2 (Sonata quasi una fantasia) - Adagio 6.25
W. A. Mozart Lacrimosa (from “Requiem Mass in D minor”) 2.50
G. Katsanos Wolfgang’s Dream 2.24

SIDE Β
N. Skalkottas The trawler (part of the folk ballet “The Sea”) 4.37
Ι. Planiteros Inati (Ίνα τι εφρύαξαν Έθνη) 6.44
G. Katsanos In the Deep 11.05

* Dedicated to my teacher Elly Deliou



ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ / RATES

Nikos Giousef Soprano and baritone musical saw
Irene Tiniakou Piano
George Katsanos Mini Moog synthesizer, music boxes, kalimba, live sampling

Νίκος Γιούσεφ Σοπράνο και βαρύτονο μουσικό πριόνι
Ειρήνη Τηνιακού Πιάνο
Γιώργος Κατσάνος Mini Moog συνθεσάιζερ, μουσικά κουτιά, καλίμπα, live sampling


WEBSITE
www.nikosgiousef.gr


The recording was made on January 2020 at Praxis Studio by Chrysostomos Karantoniou and Costas Parisis. The mixing by Nikos Giousef and mastering by Yiannis Christodoulatos.
“Underground World” and “In the Deep” as well as “Wolfgang’s Dream” were recorded live by Petros Petropoulos on April 19, 2019 in the understage area of Alexandra Trianti Hall.
The artwork and the photo of the cover is by Vasilis Papadatos.
Inside photos by Haris Akriviadis.

Η ηχογράφηση έγινε τον Ιανουαρίο 2020 στο Praxis Studio από τον Χρυσόστομο Καραντωνίου και τον Κώστα Παρίσση. Η μίξη από τον Νίκο Γιούσεφ και το μάστερινκ από τον Γιάννη Χριστοδουλάτο.
Τα “Underground World” και “In the Deep” όπως και το “Wolfgang’s Dream” ηχογραφήθηκαν ζωντανά από τον Πέτρο Πετρόπουλο στις 19 Απριλίου 2019 στο υποσκήνιο της αίθουσας Αλεξάνδρα Τριάντη του Μεγάρου Αθηνών.
Το artwork και η φωτογραφία του εξωφύλλου είναι του Βασίλη Παπαδάτου.
Οι φωτογραφίες στο εσωτερικό είναι του Χάρη Ακριβιάδη.



-------------------------------------------

Ο όρος Adagio (στα ιταλικά σημαίνει «με άνεση» και υπαγορεύει ένα άνετο και σχετικά αργό tempo του μουσι-κού κομματιού) δίνει το στίγμα για τον χαρακτήρα των έργων που έχουν επιλεχθεί για αυτή τη συναυλία. Με διά-θεση τελετουργική και ατμόσφαιρα υποβλητική, το μουσι-κό πριόνι, ένα όργανο με πολύ ιδιαίτερο ήχο, συνοδευό-μενο από πιάνο, samplers και αναλογικά synthesizers, στα χέρια του Νίκου Γιούσεφ μεταμορφώνεται από όργανο σε φωνή και ερμηνεύει κομμάτια από τον Bach και τον Albinoni μέχρι τον Καρρέρ και τον Σκαλκώτα.

Το μουσικό πριόνι ανήκει στην κατηγορία των ιδιόφωνων οργάνων. Η λάμα του είναι φτιαγμένη από ειδικούς κατα-σκευαστές που έχουν μελετήσει το κράμα και το σχήμα της για να πετύχουν όσο το δυνατόν περισσότερες και λα-μπρές νότες. Παίζεται με δοξάρι βιολιού που τρίβεται πάνω στην ιδιαίτερη αυτή λάμα. Είναι ένα όργανο πολύ δύσκολο στην εκτέλεση καθώς απαιτείται τέλειος συγχρο-νισμός ανάμεσα στο πόδι, το χέρι, το αυτί και την κλίση της λάμας για να μπορέσει να παραχθεί ο επιθυμητός ήχος.

Ο ήχος του μοιάζει με γυναικεία φωνή, με έκταση όμοια τόσο με των contralto όσο και των soprano. Ωστόσο, ενώ η ανθρώπινη φωνή πρέπει να καταβάλει μεγάλη δύναμη και προσπάθεια για να επιτύχει τα υψηλά τονικά ύψη, στο πριόνι αυτά μπορούν να παραχθούν πολύ πιο άνετα και μαλακά, χωρίς εμφανή προσπάθεια. Ο ήχος του έχει χαρακτηρισθεί από πολλούς ως «η ονειρική φωνή» της όπερας, «η φωνή των Σειρήνων», ενώ κάποιοι τον έχουν παρομοιάσει με τον ήχο της φωνής των castrati ή τον έχουν χαρακτηρίσει ως «απόκοσμη παιδική φωνή».
Η ιστορία του πριονιού ως εργαλείο ξεκινάει από την αρχαιότητα – στην ελληνική μυθολογία αναφέρεται ο ανιψιός του Δαιδάλου Πέρδιξ ως επινοητής του, επίσης υπάρχουν τοιχογραφίες που επιβεβαιώνουν την ύπαρξη και χρήση του στην αρχαία Αίγυπτο, καθώς και μια Βιβλική αναφορά (στο Βιβλίο του Ησαΐα).

Δεν είναι γνωστό πότε ακριβώς το πριόνι ξεκίνησε να χρησιμοποιείται σαν μουσικό όργανο, ωστόσο είναι σίγουρο ότι ήταν πολύ δημοφιλές στις αρχές του 20ου αιώνα καθώς το χρησιμοποιούσαν συχνά σε θεατρικά βαριετέ. Στον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο η ηθοποιός Marlene Dietrich έπαιζε μουσικό πριόνι σε παραστάσεις που έδινε για τους στρατιώτες. To 1936 ο συνθέτης Aram Khachaturian στο «Κονσέρτο για πιάνο και Ορχήστρα» συνέθεσε ένα μέρος σόλο για μουσικό πριόνι. Μεταγενέ-στερα ο Αμερικάνος συνθέτης George Crumb το χρησι-μοποίησε στο έργο του «Ancient Voices of Children» (1970). Έχει επίσης χρησιμοποιηθεί σε soundtracks στον κινηματογράφο σε αρκετές ταινίες, με πιο γνωστές την αμερικανική «Swing Your Lady» (1938) και την γαλλική «Delicatessen» (1992).

Μία από τις ελάχιστες σολίστ πριονιού υπήρξε η Έλλη Δέλιου, η μοναδική στην Ελλάδα και ίσως στον κόσμο, που παρακολούθησε συστηματικά μαθήματα και διδά-χθηκε το μουσικό πριόνι, από τον δάσκαλο της Anton Stain στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου όπου γεννήθηκε. O Stain είχε επίσης μαθητεύσει κοντά στον Nagar και η Έλλη Δέλιου με την σειρά της δίδαξε την τεχνική του οργάνου στον Νίκο Γιούσεφ, ο οποίος, θέλοντας να ερμηνεύσει κομμάτια που είχαν μεγαλύτερες τεχνικές απαιτήσεις και να διευρύνει τις δυνατότητες του οργάνου, κατασκεύασε με την βοήθεια του Κώστα Βαλατσού μια σειρά πριόνια δικής του επινόησης.

Λόγω της εγγύτητάς του ήχου του μουσικού πριονιού με την ανθρώπινη φωνή, έργα γραμμένα για φωνή – αλλά και για τοξωτά έγχορδα όργανα όπως το βιολί και το βιολον-τσέλο– αποτελούν ιδανική επιλογή για εκτέλεση από το πριόνι. Με βάση αυτό το κριτήριο επιλέχθηκαν για αυτή την συναυλία, αυτόν τον δίσκο, κομμάτια όπως η άρια «Erbarme Dich, Mein Gott» από το ορατόριο «Τα κατά Ματθαίον Πάθη» του J. S. Bach, το «Ave Maria» από το «Ellens Gesang III» του Franz Schubert, το «Music for a while» του H. Purcell, καθώς επίσης και χορωδιακά έργα όπως το «Lacrimosa» από το Ρέκβιεμ του W. A. Mozart και το 1o μέρος (Grave) από το «Stabat Mater» του G. B. Pergolesi. Επιλέχθηκαν επίσης δύο ελληνικά έργα, το «Ίνα τι» του Ιωάννη Πλανήτερου – γράφτηκε τον 17ο αιώνα και στις μέρες μας εξακολουθούν να το τραγουδούν χορω-δίες στην Ζάκυνθο –καθώς και το ορχηστρικό «Η Τράτα» από το λαϊκό μπαλέτο «Η Θάλασσα» του Νίκου Σκαλκώτα, φόρος τιμής στον σπουδαίο συνθέτη, με αφορμή την συμπλήρωση 70 ετών από τον θάνατό του. Το «Vocalise» του S. Rachmaninov επίσης εκτελείται με πολύ ενδιαφέροντα τρόπο από το μουσικό πριόνι, εφόσον μάλιστα είναι τραγούδι χωρίς λόγια– στις φωνη-τικές εκτελέσεις του τραγουδιέται με ένα μόνο φωνήεν, ενώ επίσης έχει εκτελεστεί και από πληθώρα άλλων οργάνων από όλες τις οικογένειες των πνευστών και των εγχόρδων, καθώς και από ηλεκτρονικά όργανα όπως το theremin.

Η χρήση του ηλεκτρισμού για την παραγωγή ήχου και την κατασκευή μουσικών οργάνων ανάγεται στις αρχές του 20ου αιώνα. Πρωτοπόροι στην κατασκευή τους υπήρξαν οι T. Cahill με το Telharmonium (1897), ο Leon Theremin με το Aetherophone (1928) που μετέπειτα έγινε γνωστό ως Thereminvox και κατόπιν Theremin, ο M. Martenot με το Ondes Martenot (επίσης το 1928), το οποίο χρησιμο-ποίησε και ο Olivier Messiaen στο έργο του «Oraison» (1937), ο F. Trautwein με το Trautonium (1929). Η τελειο-ποίηση των transistor (ηλεκτρονικών διόδων) στα μέσα του 20ου αιώνα άνοιξε των δρόμο για την επινόηση και κατασκευή καινούριων ηλεκτρονικών συσκευών και μου-σικών οργάνων. Πριν από τα μέσα της δεκαετίας του 1960 που ο Robert Moog κατασκεύασε μια σειρά από αναλογικά synthesizers και έβγαλε σε πιο μαζική παραγωγή το theremin, τα synthesizers ήταν πολύ μεγάλα σε μέγεθος και δύσκολα στην χρήση τους και χρησιμο-ποιούνταν κυρίως για ερευνητικούς σκοπούς. Αν και ο Moog δεν ήταν ο ίδιος μουσικός, τα όργανα που κατα-σκεύασε είχαν τεράστιες εκφραστικές δυνατότητες και έδιναν στον μουσικό μεγάλη ελευθερία στον σχεδιασμό του ήχου, για αυτό και ήταν –και εξακολουθούν να είναι– ιδιαίτερα αγαπητά σε όλους τους μουσικούς που ασχο-λούνται με τα πληκτροφόρα ηλεκτρονικά όργανα. Η αλματώδης πρόοδος της τεχνολογίας συνέβαλε στην κατασκευή εύχρηστων και πολυποίκιλων ηλεκτρονικών οργάνων, καθώς επίσης και στην εξέλιξη της τεχνικής του sampling (δειγματοληψία ήχων), το οποίο έχει τις ρίζες του στην τεχνική του tape recording (σύνθεση μουσικής με την χρήση μαγνητοταινίας και ηχογραφημένου μουσι-κού υλικού), πρωτοπόροι της οποίας υπήρξαν συνθέτες όπως οι E. Varèse, P. Schaeffer, J. Cage και H. Eimert. Όργανα όπως το Chamberlin και το Mellotron (1963) αποτέλεσαν τους προδρόμους των σύγχρονων samplers, ενώ το πρώτο ψηφιακό sampler Fairlight CMI κατασκευάστηκε το 1979.

Ο συνδυασμός ακουστικών οργάνων με ηλεκτρονικά όργανα αποτελεί ήδη από τον περασμένο αιώνα συνηθι-σμένη πρακτική, και από την δεκαετία του 1960 και μετά η συμβολή συνθετών όπως ο K. Stockhausen, Ι. Ξενάκης, S. Reich στον τομέα της ηλεκτροακουστικής μουσικής υπήρξε πολύ σημαντική. Στις μέρες μας, η εξέλιξη των ηλεκτρονικών υπολογιστών έχει οδηγήσει την μουσική σε νέους δρόμους, ωστόσο δεν είναι λίγοι οι μουσικοί που εξακολουθούν να χρησιμοποιούν αναλογικά ηλεκτρονικά όργανα και τεχνικές παρακάμπτοντας την χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών. Ένα τέτοιο όργανο, το Moog-D, χρησιμοποιείται σε αυτή τη συναυλία. Το μονοφωνικό αυτό αναλογικό synthesizer με 3 γεννήτριες, παρά το γεγονός ότι δεν αποθηκεύει ήχους και ρυθμίσεις όπως τα ψηφιακά όργανα, δίνει στον εκτελεστή μια σειρά από δυνατότητες διάπλασης του ήχου που συνδυαζό-μενες μεταξύ τους έχουν σαν αποτέλεσμα έναν πολύ χαρακτηριστικό και ιδιαίτερο ήχο. Χρησιμοποιώντας το Moog σε συνδυασμό με samplers τα οποία, πέραν του προ-ηχογραφημένου υλικού, ομοίως παρέχουν την δυνατότητα επέμβασης και μετατροπής παραμέτρων του ήχου σε πραγματικό χρόνο, ο Γιώργος Κατσάνος δη-μιουργεί ανάγλυφα ηχητικά τοπία μέσα από τα οποία αναδύονται τα μουσικά κομμάτια συνθετών από άλλες εποχές μεν, πάντα όμως αγαπητά και διαχρονικά. Το Moog επίσης χρησιμοποιείται σε κάποια κομμάτια όπως και το πριόνι, εκτελώντας μελωδικές μονοφωνικές γραμ-μές. Ο ηχητικός συνδυασμός του πιάνου με αυτά τα δύο τόσο ιδιαίτερα όργανα αποτελεί μία πρόκληση και ένα πείραμα που θα είχε χαροποιήσει τον Monteverdi ο οποίος, στην παρτιτούρα του έργου του «Ορφέας», σύμ-φωνα και με την πρακτική της εποχής του, έδινε την ελευ-θερία στους μουσικούς να αυτοσχεδιάζουν, ακόμα και ως προς την ίδια την επιλογή των οργάνων που θα χρησιμο-ποιούσαν.

Ειρήνη Τηνιακού


----------------------------------

The term “adagio” (which in Italian means “at ease” and designates a relaxed and relatively slow piece of music) gives the tone of the program of this concert. The musi-cal saw, an instrument with a very distinctive sound, creates a ritual mood and a captivating atmosphere. In the hands of Nikos Giousef, and with the company of a piano, samplers and analog synthesizers, it turns into a human voice and interprets works from Bach and Albinoni to Karerr and Skalkotas.

The musical saw belongs to the category of idiophones. It is played with a violin bow and its blade is made by expert craftsmen who optimised its material and shape in order to obtain as much as bright notes as possible. It is an instrument hard to master, as it requires a perfect synchronisation of the leg, the hand, the ear and the curve of the blade in order to obtain the desired sound.

It sounds like a female voice, and its range is similar to the ones of the contraltos and the sopranos. Yet, the human voice has to struggle in order to access high pitches, whereas the musical saw can do so much more easily and softly, without manifest effort. Its sound has been called the “dream-voice” of the opera, “the voice of the Sirens”, or an “eerie child voice”, and compared with the singing voice of the castrati.

The history of the saw as a tool goes back to antiquity – in the greek mythology Perdix, the son of Daedalus, is reported to be its inventor and one can find murals which confirm its existence and use in ancient Egypt, as well as a Biblical reference in the Book of Isaiah.

We do not know exactly when the saw started to be used as a musical instrument, nevertheless it is certain that it has been very popular in the beginning of the 20th century in musical theatre. In World War II Marlene Dietrich played musical saw for the GI's. In 1936, in his Concerto for piano and orchestra, Aram Khachaturian devoted to it a solo part. Since, it has been used by composers such as George Crumb, in “Ancient Voices of Children” (1970), but also in movie soundtracks and films such as “Swing Your Lady” (1938) and “Delicatessen” (1992).

One of the few real musical saw virtuosos was Elli Deliou, the only one in Greece, and maybe in the world, who has been systematically taught the instrument by Anton Stain in Alexandria (Egypt), where she was born. Stain himself has been the pupil of Nagar and Elli Deliou in her turn taught Nikos Giousef. Willing to confront works with higher technical demands and to expand the capacities of the instrument, Nikos Youssef, with the help of Kostas Valatsos, created a series of exclusive musical saws.

The similarity of the instrument to human voice makes vocal repertoire, but also pieces written for violin orcello, ideal for musical saw. The pieces cho-sen for the album reflect this criterion, with works such as the aria “Erbarme Dich, Mein Gott” from the oratorio of J. S. Bach’s “St Matthew Passion”, “Ave Maria” from Franz Schubert’s “Ellens Gesang III”, H. Purcell’s “Music for a while” as well as choral works like “Lacrimosa” from W. A. Mozart’s Requiem and the First part (Grave) from G. B. Pergolesi’s “Stabat Mater”.

The program also includes two works by greek composers, Ioannis Planiteros’s “Ina ti”, written in the 17th century and still performed nowadays by local choirs in Zakynthos, and “Trata” from Nikos Skalkotas’s popular ballet “The Sea”, as a tribute to the great compo-ser on the occasion of the 70th anniversary of his death. S. Rachmaninov’s “Vocalise” is also a very interesting choice for musical saw, a song without lyrics as it is. In its vocal version it is performed with only one vowel and it has been interpreted by many other wind and string instruments, as well as by electronic ones like the theremin.

The use of electricity for making sound and musical instruments goes back to the beginning of the 20th century. The pioneers in this domain were T. Cahill with his Telharmonium (1897), Leon Theremin with his Aetherophone (1928), later known as Thereminvox or Theremin, F. Trautwein with his Trautonium (1929), and M. Martenot with his Ondes Martenot (also in 1928), used by Olivier Messiaen in “Oraison” (1937). The technological progress of transistors in the middle of the 20th century opened the road for the conception and fabrication of new electronic devices and musical instruments. Before the middle-1960s, when Robert Moog created several analog synthesizers and commercialised more broadly the theremin, synthesizers were voluminous and hard to manipulate, and they were used mostly for scientific purposes. Although Moog himself was not a musician, the instruments he created had an enormous expressive potential and gave the interpreter a great deal of freedom in the design of the sound, and this is why they are still very appreciated by musicians who deal with keyboard electronic instruments. The outstanding development of technology contributed to the creation of various user-friendly electronic instruments, as well as to the development of sampling, which has its roots in the tape recording technique (musical composition using magnetic tape and recorded musical material), the pioneers of which have been E. Varèse, P. Schaeffer, J. Cage and H. Eimert. Instruments like the Chamberlin and the Mellotron (1963) are the direct predecessors of contemporary samplers, which entered the digital era in 1979 with the Fairlight CMI.

The combination of acoustic and electronic instruments is a common practice already in the last century, and since the 1960s the contribution of composers like K. Stockhausen, Ι. Xenakis, or S. Reich in the field of electroacoustic music has been mostly significant. Nowadays, digital technology has pushed music into new pathways, but many musicians still persist to use analog electronic instruments and techniques, bypassing computers. The Moog-D, used in this concert, is such an instrument. This monophonic triple oscillator analog synthesizer does not store sounds and preferences, like digital instruments do, but it provides the interpreter a range of possibilities that, once combined, result to a very singular sound. Moreover, combining the Moog with samplers which also enable to manipulate the sound parameters in real time, George Katsanos creates textu-red sound scapes through which emerge all-time classic musical pieces. The Moog is also used in some cases just like the musical saw, playing monophonic melodic lines. The matching up of these two so distinctive instruments with the piano constitutes a real challenge and an experi-ment which would have pleased Monteverdi, who, on the score of his “Orpheus”, and following the usage of his time, gives the musicians the liberty to improvise, even about which instrument they will use.

Irene Tiniakou

Translation in English: Vangelis Athanassopoulos

credits

released March 13, 2020

license

all rights reserved

tags

about

underflowrecords Athens, Greece

Underflow is more than just a record store or art gallery. We wanted
to create a place where people can find out about music they have
never known, or about bands and musicians from places that they have
never heard of, or, to put it simply, a place where music is still
relevant and important!
... more

contact / help

Contact underflowrecords

Streaming and
Download help

Shipping and returns

Redeem code

Report this album or account

If you like Adagios from the Underground., you may also like: